Najazd Hunów

Czyli o tym, że to już było, ale może skończy się inaczej niż poprzednio.

„…Okres migracji grup społecznych na Zintegrowane Terytorium Polityczne i terytoria sąsiednie u schyłku epoki. Proces ten radykalnie odmienił obraz kontynentu europejskiego – doprowadził do zmian etnicznych na dużych obszarach, wyznaczył koniec ładu i pociągnął za sobą upadek ZTP. Większość powstałych na jego gruzach państw sama podzieliła jego los, jednak niektóre stały się podwalinami współczesnych państw europejskich”

Powyższy cytat nie jest kasandryczną wizją przyszłości,  tylko nieco zmodyfikowaną definicją „Wielkiej wędrówki ludów” zaczerpniętą z Wikipedii. Procesu, który zaczął się nie za bardzo wiadomo gdzie a już na pewno nie wiadomo czemu, natomiast niezwykle skutecznie wpłynął na losy ówczesnego świata. I choć przyczyny upadku Imperium Romanum badacze nadal analizują, większość z nich począwszy od Gibbona zgadza się co do jednego: na jego los zasadniczy wpływ miały niespotykane wcześniej wielkie migracje społeczne. Choć krytycy zauważą od razu, iż Cesarstwo Rzymskie i UE to dwa kompletnie różne twory, przy bliższym badaniu może się okazać, że wykazują one pewne cechy wspólne. Weźmy choćby rolę administracji: związek samodzielnych, ale nie niepodległych państw poddanych władzy politycznej i finansowej z Brukseli przypomina organizm złożony z prefektur sterowanych z Rzymu. Tu i tu waga centrum była budowana na środkach finansowych i wszechmocnej administracji. W obydwóch wypadkach „narodowość” zastąpiono ideą centralistyczną a ówczesna „rzymskość” to przecież nic innego jak współczesna „europejskość”. I choć debatę w kwestii stosowności porównań IR oraz UE można by pewnie prowadzić całe wieki, ważniejsze jest coś innego: IR stanowiło obszar społeczno – gospodarczo – polityczny, który miał swoją siłę integracyjną i wzbudzał swoimi osiągnieciami powszechne poważanie.

Dlatego też analiza przyczyn upadku organizmu państwowego, który przetrwał nieco ponad 1000 lat (ustanawiając tym samym niepobity do tej pory rekord trwałości) może dostarczyć interesujących przesłanek do oceny otaczającej nas rzeczywistości. Sceptycy zauważą jednak, iż trudno szukać inspiracji w czasach, gdy wszystko (ze zrozumiałych powodów) działo się dużo, dużo wolniej. I byłoby tak w istocie, gdyby nie osiągniecia naukowców Uniwersytetu Stanford, którzy nauki humanistyczne postanowili wesprzeć technologią cyfrową. Każdy kto odwiedzi http://orbis.stanford.edu/ przekona się samodzielnie, ile czasu trwało i jak kosztowne było pokonywanie odległości, które współcześnie przemierzamy w ciągu kilku godzin za opłatą równą niekiedy posiłkowi w McDonald’sie. Co więcej, w ówczesnym świecie podróże na większe dystanse mogły się odbywać w zasadzie wyłącznie latem, co w ujęciu realnym jeszcze bardziej wydłużało komunikację. Zabawa z modelem skutecznie dowiedzie czegoś jeszcze: system dróg i mostów w Rzymie nie był w zasadzie niczym innym niż dzisiejsza struktura teleinformatyczna, której współczesne znaczenie jest dla wszystkich oczywiste. Istnienie owego systemu komunikacyjnego, a także jednolitej polityki celno – podatkowej dawało Rzymowi wielkie możliwości rozwojowe. Co więcej, liberalna polityka religijna (każdy podbity region miał prawo wyznawać własną religię pod warunkiem, że do panteonu bogów dołączał Cezara) otwierała jasny bilans plusów i minusów walki z Rzymem. Romanizacja miała swoje potężne walory i to zarówno gospodarcze jak i polityczne. I pewnie nie przez przypadek najwyższego kapłana kultu państwowego określano mianem Pontifex Maximus (Wielki Budowniczy Mostów) a tytuł ten od 12 r. p.n.e. aż do 375 roku nosili kolejni cesarze rzymscy. Co ciekawe, odrzucił go Gracjan – przedostatni cesarz władający Imperium Romanum w całości. W efekcie ideologiczny fundament rozwoju cesarstwa, którym było „budowanie mostów”, wygasł w 375 roku. Powyższe stało się nie bez przyczyny. Rzym odwracał się od historycznej wielości kultów, stawiając konsekwentnie na chrześcijaństwo, które począwszy od 313 roku (Konstantyn Wielki) mogło być już swobodnie wyznawane, a następnie – w tempie jak na owe czasy ekspresowym – stało się oficjalną religią państwa. Ostatni rzymski cesarz władający całością Imperium Romanum (Teodozjusz) wyzionął ducha w państwie, którego kośćcem stała się struktura administracyjno – polityczna oparta o stan kapłański.

Panowanie Teodozjusza zapisało się jako okres pierwszych poważnych sporów w łonie chrześcijaństwa, a herezja karana była już nie tylko sekwestrem, ale również śmiercią. Spór dotyczył istoty Boga, dwoistej u Arian, a w zwycięskim nurcie wiary państwowej przyjmującej formę Trójcy Świętej. Kiedy owe problemy skutecznie koncentrowały uwagę rzymskich elit, Imperium Romanum stało się niezdolne do obrony przed zagrożeniem całkowicie nowym. W 370 roku Europę dotknął najazd Hunów. Co ciekawe, brak jest dowodów historycznych na to, aby wielkim plemionom agresywnych koczowników ktokolwiek przewodził. Jest natomiast pewne, że na zachód i południe pchały ich głód i żądza skarbów. W zderzeniu z tą motywacją częściowo zromanizowane plemiona germańskie uciekając na południe przekroczyły Ren, gdzie otrzymywały nie tylko wyżywienie z państwowych rezerw, ale także nadania ziemskie. Niestety, trudności adaptacyjne wpływały na niskie plony, co z kolei wymuszało dalszy marsz w głąb Imperium i konflikty z lokalną ludnością, której nikt nie był w stanie obronić. Powód był prozaiczny. W owym czasie armia rzymska koncentrowała się głównie na ochronie granic, toteż siły wewnętrzne znalazły się w poważnym rozkładzie. Dlatego też zamiast walk z agresywnymi Germanami uciekano się często do kupowania ich współpracy w interesie Imperium. Powyższe miało jednak swoje konsekwencje, systematycznie podkopując autorytet państwa, które niegdyś stanowiło wzór do naśladowania dla całego ówczesnego świata. Cesarstwo Zachodniorzymskie dokonało żywota w 476 roku, nieco ponad sto lat po najeździe Hunów na zaplecze romanizujących się plemion germańskich. Warto jednak ponowie przypomnieć, że teraz i podówczas czas należy mierzyć zupełnie inną miarką. I choć nie brak sporów dotyczących właściwych przeliczników, co do zasady można przyjąć, iż ówczesne miesiące przeliczają się na współczesne tygodnie. W tym ujęciu ostateczny upadek Rzymu trwałby mniej więcej dwadzieścia cztery lata.

Gdy 11 września 2001 świat w bezbrzeżnym zdumieniu śledził atak na dwa nowojorskie kolosy, komentatorzy byli zgodni co do jednego: uderzenie na WTC już na zawsze stanie się symbolem nowej epoki – epoki, która od tamtej pory obfituje w naruszenia status quo pudrowane namiętne politycznymi frazesami. W efekcie kiedy w marcu 2003 pierwsze bomby spadały na Irak, mówiono bardzo dużo o broni masowego rażenia, demokracji i wolności, a prawie lub w ogóle nic o tym, że Irak jako jedyny producent ropy… rozliczał transakcje w euro, a nie w walucie ojczyzny wszelkich demokratycznych wolności. Ostrzeżenia, że obalenie Saddama może trwale zdestabilizować region, administracja USA puszczała mimo uszu, opierając się na swej pozycji światowego imperium, które z nikim i z niczym nie musi się liczyć w obronie ładu ekonomicznego. Późniejsze wydarzenia były już tylko konsekwencją tego podejścia, ponieważ działania militarne podporządkowano interesom tylko jednego kraju. W komentarzach do ówczesnej polityki, a także do późniejszych działań na Bliskim Wschodzie i w Afryce Północnej próżno szukać informacji o rozprzestrzeniającej się klęsce demograficznej, podobnie jak komentarzy na temat tego, co w praktyce oznaczać będzie rozbicie OPEC – organizacji, która powstała w Bagdadzie, a jej członków (poza Arabią Saudyjska i ZEA) trudno było zaliczyć do przyjaciół Ameryki. Konsekwentna polityka prowadzona od 2003 roku skutecznie znokautowała tę organizację, która dzisiaj nie jest już w stanie grozić USA kolejnym szokiem naftowym. Powód? Świat już nie pamięta o towarzyszu Kadafim, a ziemski padół opuścił również Hugo Chaves. W efekcie pierwsze skrzypce w OPEC grają akolici Ameryki, tyle że na obniżenie wydobycia i wzrost cen nie mogą się zdobyć. Deficyt budżetowy Arabii Saudyjskiej szacowany jest na 20%. W poprawie tego wskaźnika nie pomogą obecne wędrówki ludów, które w taki czy inny sposób obciążą budżet tego wasala USA, podobnie jak nie pomogą w odbudowie ekonomicznej witalności Europy. Tu, z podobnych powodów jak setki lat temu, znajdzie się miejsce dla wędrowców przygnanych nadzieją na lepsze życie, trwających jednocześnie w zwartych, a rosnących lokalnych wspólnotach. Demografia we współpracy z naturą ludzką zadba o konflikty pomiędzy tymi, którzy mają, a tymi, którzy przyzwyczają się o coś prosić. Powszechne obrazy ukazujące upadek autorytetu państwa ośmielą różne grupy do działań, które z ładem i porządkiem niewiele mają wspólnego. Hiszpańscy „Oburzeni”, którzy dzisiaj skandują proimigracyjne hasła, kilka lat temu mieli już epizod z grabieniem hipermarketów. Jak po takiej lekcji bezradności państwa zapanują nad lawiną białych ekonomicznych protestów? Otworzą ogień do własnych obywateli, skoro pozwolili na łamanie prawa obcym? Mleko się rozlało. Rosnące populacje imigrantów będą żyć własnym życiem, a rachunki wystawią w przyszłości rządom gościnnych krajów. I zanim ktokolwiek dokopie się w tym premedytacji ujawni się zwykły proces historyczny: wędrówki ludów są stałym elementem historii Europy i zawsze tak samo się kończą.

Od ataku na WTC minęło 14 lat, w trakcie których całkowicie zbankrutował mityczny „welfare state”, fundament starcia dwóch systemów, które zakończyło się zdumiewającym pokojowym rozstrzygnięciem. Powyższe zapewne dlatego, że stronom konfliktu brakowało ideowego zacietrzewienia, a o odpowiedniej jakości życia marzył każdy. Upadające zmilitaryzowane gospodarki byłego soviet bloku stały się wspaniałym obszarem ekspansji dla kapitalistycznego przemysłu. Przyszłość malowała się wyłącznie w jasnych barwach, a wiek XXI miał się stać widownią prosperity i pokojowego współistnienia. Tymczasem stało się dokładnie odwrotnie, a przyczyn dostarczy choćby lektura historii Imperium Romanum; lektura, która dowodzi, że w procesie dziejowym olbrzymie znaczenie mają nie tylko odważne polityczne decyzje, ale też merkantylne kalkulacje albo zwykłe ludzkie słabości. Te, choć bardzo często mają znaczenie fundamentalne, wypierane są ze współczesnej politycznej komunikacji. Tymczasem historia ma na swych kartach nieskończone ich ilości. Przykład?

Kiedy Kongres Wiedeński zbliżał się do swego wielkiego finału, najważniejsi dyplomaci zasiedli do ostatniej decydującej rundy targów. Organizator tego epokowego wydarzenia – austriacki dyplomata Klemens von Metternich – choć był obecny na sali, gryzmolił coś zawzięcie przy bocznym stoliku. Obecni sądzili, że redaguje własną wersję traktatu. Okazało się inaczej, ale ta „nieobecność” odbiła się czkawką naddunajskiej dynastii. Czym zatem zajmował się człowiek, który tak mocno odcisnął się na kartach historii?

Pisał list do kochanki.

17 Komentarzy

  • Szczególnie z tej perspektywy byłoby przydatne spojrzenie na różnice między losami części zachodniej i wschodniej Cesarstwa. „Upadek” spotkał przecież tylko tą pierwszą, a druga była już w pewnym momencie na dobrej drodze do odbudowy zasięgu (z odbiciem Italii łącznie).

    Przy okazji: Pontifex Maximus był wcześniej tytułem pergamońskim, a do dzisiaj jest papieskim 🙂 To znów może być przyczynkiem do przemyśleń o roli religii w rozwoju i utrzymaniu państwowości.

    • „Wschód” miał po prostu mniej wrogów i wybrał inny model państwa ale to temat na osobny post.
      Pontifex Maximus trafił do papieskiej symboliki nie przez przypadek. Było nie było administarcja kościelna miała cementować państwo:) Poradziła sobie średnio….

  • Moze to smutne co napisze, ale artykuly o podobnych tytulach mozna bylo kilka lat temu znalezc w mediach zachodnich krajow, gdy to Slowianie zalewali zachodnia Europe.

    Z innej strony ciekawi mnie dlaczego ta sama gazeta (ten sam wydawca) w DE pokazuje dzieci rozdajace misie na dworcu, a w Polsce rozgrzewa w Polakach nienawisc.

    • Mnie bardziej dziwi i martwi co innego. W 2004 roku niemiecka prasa ubolewała nad tym, że rynek pracy w za Odrą będzie zamknięty dla Polaków tak krótko. W powodzi artykułów o niechybnej eskalacji kradzieży samochodów i włamań mocno przebijało się twierdzenie, że miliony głodnych i pijanych Polaczków zaleją sytą budnesrepublikę. Głeboko żenuje mnie fakt, iż moich rodaków nikt misiami nie witał i nie zapraszał. Z tego iż za Odrą preferuje się kolorowych i muzułmanów wyciągam wniosek dość przykry: Niemcy nadal pamiętają o przestrodze Bismarcka ” jęśli nie będziemy ich niszczyć, Polacy zaszkodzą nam bardziej niż ktokolwiek inny”.

      • Podobnie można ocenić ostatnie wynurzenia Junckera i chwilę wcześniej próby Merkel apropos wprowadzenia jednolitej płacy minimalnej w UE.

      • A bo ja wiem czy jest potrzeba wyciagania az tak daleko idacych wnioskow?
        Mysle ze te ubolewania nad milionami glodnych i pijanych Polaczkow to bardziej byl efekt niechlubnej ostatniej fali emigracji, wsrod ktorej dali im sie we znaki pijani i zlodziejscy rodacy.

        A teraz jest propaganda w strone biednych uchodzcow, co gina po drodze na peczki, wiec misie i w ogole, zeby im ulzyc.

        Aczkolwiek, upierac sie przy swojej tezie nie bede. Ostatecznie opieram ja na rozmowach ze znajomymi Niemcami, ale nie niemieckimi politykami – a to przeciez ci ostatni decyduja o zamykaniu badz nie granic, przyjmowaniu i jak…

      • Bo wszystkie zwierzęta są równe, ale niektóre są równiejsze……

      • podobnie wspominal „ten z wasem” o ludach slowianskich i wplywach Pragi w swoim Mein Kampf tylko w imperium austriackim.

        Mysle, ze to co mozna bylo przeczytac w 2004 roku w niem. gazetach mialo jakis sens. (jesli porowna sie fale migrantow z krajow slowianskich, ktora zamieszkala w Holandii, Austrii i na wyspach)liczba byla imponujaca.

        np. w rejonie Monachium przyjmuje sie, ze mieszka +/- 100tys Polakow.

  • @Rafal Bauer

    „Warto jednak ponowie przypomnieć, że teraz i podówczas czas należy mierzyć zupełnie inną miarką. I choć nie brak sporów dotyczących właściwych przeliczników, co do zasady można przyjąć, iż ówczesne miesiące przeliczają się na współczesne tygodnie. W tym ujęciu ostateczny upadek Rzymu trwałby mniej więcej dwadzieścia cztery lata.”

    Moglby Pan podac jakis link do prac na temat owych przelicznikow?Kiedys probowalem sobie taki przelicznik stworzyc i wyszlo mi ze od doslownie kilku lat wynosi on *7(w stosunku do czasow przed rokiem 1500 naszej ery)ale chetnie zobacze inne wyliczenia.

    @Bartek

    Osobiscie uwazam na na obecnym kryzysie migracyjnym Polska WYGRYWA.Najbardziej traca Niemcy ktorzy juz w oczach niemal calej Europy okazuja sie nieudacznikami zmieniajacymi polityke co dwa dni a do tego zamordystami ktorzy nie potrafia zrozumiec ze inne narody moga miec odmienne zdanie niz oni i na kazdy sprzciw reaguja AGRESJA.Podczas kryzysu greckiego jeszcze im sie udalo narzucic swoja wole Europie choc wielu zaczelo sie zastanawiac nad niemieckimi celami,kryzys migracyjny wlasni obnazyl niemiecka butei agresywnosc i to jest poczatek konca ich dominacji w UE.Trzeba powiedzic ze NIemcy ekonomie to umieja „robic” ale w polityce to ZAWSZE zachowuja sie jak slon w skladzie porcelany.Rosja Down+NIemcy Down=Polska Up.
    w zwiazku z powyzszym mam cicha nadzieje ze to my(wschodnia Europa a SZCZEGOLNIE Polska)bedziemy tym nowym Biznacjum.Lezymy nieco na uboczu a do tego nie ma do nas co „rykoszetowac z historii”.Na zachod Europy wlasnie „rykoszetuje z historii” fakt posiadania imperiow kolonialanych a Niemcy dodatkowo dostaja „rykoszet”z IIWS ktory WYMUSZA na nich poprawnosc polityczna i przynajmniej oficjalnie witanie tzw.uchodzcow „chlebem i sola”-u nas taki „rykoszet z historii” praktycznie nie wystepuje.Na Zachodzie im kto wiecej „narozrabial” przez ostatnie pare stuleci tym wiecej sobie wrogow narobil i tym mocniej teraz „rykoszetem” dostanie.Taka mam przynajmniej prywatna teorie.

    Piotr34

    • Najczęściej stosowany przelicznik dotyczy czasu transportu. W tej kwestii ciekawym instrumentem jest portal który zamieściłem w poście. Szukam książki która traktuje wyłącznie o tej kwestii ale …. trochę mi to jeszcze zajmie. Jak się do niej dokopię natychnmiast poinformuję:)

      • Bardzo bym prosil o to info jakby co-jestem ta kwestia wyjatkowo mocno zainteresowany.
        Czas transportu-ja podchodzilem do tego podobnie choc bralem pod uwage nie tylko czas transportu dobr materialnych i osob(koleje,samochod,samolot,tanie linie lotnicze)ale takze znacznie wieksza niz kiedys masowosc tych przeplywow.No i przeplyw informacji-tu druk a potem gazety telefon,radio,telewizja,internet itp.to kolejne i milowe kroki.

        Piotr34

        • Jeszcze chwila i będę miał już nieco wiecej czasu dla siebie i wtedy odkopię obiecane materiały.
          Pozdrawiam,
          RB

  • Jest trochę analogi. Ale niestety uruchomią się systemy totalitarne vide początek XX wieku. Kiedyś nawet popełniłeś o tym wpis. Stawiam dolary przeciwko orzechom, że zacznie się we Francji. To są ludzie, którzy nie chcą się asymilować, nie lubią Europejczyków i tak na prawdę nie wiadomo dlaczego. Przecież Europejczycy w dzisiejszych czasach są im przyjaźni, przychylni, ogólnie nie ma jakiegoś wrogiego nastawienia. Pomimo, że na przykład w Syrii wpadają na cmentarze chrześcijańskie i niszczą wszystko w amoku.

  • Tak jak organizm jest pod nieustannym oblezeniem wirusow i bakterii a choroba tylko czeka… Czeka wlasnie na oslabienie organizmu i jedynie wtedy ma szanse i sile. Tak samo z wedrowkami ludow. Wedrowka ludu nie byla przyczyna upadku imperium bylo nia same imperium – tym czym sie stalo.

  • Co do zalewania zachodu przez polakow, to w UK tez sie to pojawialo. Natomiast, nie dalej jak dzis rano jeden brytyjczyk sam mi powiedzial ze nigdy nie widzial anglika pracujacego 12h i zaczynajacego o 6 rano. Nie bez znaczenia jest tez fakt, ze kultura wiekszosci Europejczykow jest zblizona w sensie wyznawanych wartosci, a i przeszlosc potrafila sie zazebiac (dyw. 303).Problem imigracji ze swiata islamu to cos innego. To ludzie, ktorzy od tysiacleci nie sa w stanie zbudowac demokracji, ani nawet w niej zyc. Wolnosc jest definiowana przez koran i mniej lub bardziej szalonego imama, kolejnym problemem jest ze oni walcza sami ze soba bo maja rozne interpretacje wiary. Przyjazd do europy to przyjazd po podniesienie standardu zycia, bez pracy i przy jednoczesnym pozostaniu w zgodzie z przekazem koranu. Pozniej sie pojawiaja strefy islamskie w Szwecji, bo jest europa fajna do czasu przyznawania zasilkow, a mniej fajna jak kobieta ma odkryte wlosy. Niemcy wiedza co robia, bo oni wciaz potrzebuja pompowac sile robocza w gospodarke, chyba ze ma byc jeszcze jakis ropociag prowadzony terenami panstwa islamskiego. Merkel rozegrala UE bajecznie. Albo teraz powitamy bojownikow o wolnosc rozami, albo sie Unia rozleci. 24 lata, to optymistyczna prognoza, ja mysle ze proces rozpadu zacznie sie po referendum w WB. Francuzi beda nastepni.
    Co do wielkich imperiow to chyba zawsze rozchodzi sie w pewnym momencie o gabaryty, to objetosc definiuje czy to problemy komunikacyjne, czy administracyjne czy kulturowe, jeden krzywy klocek i cala misterna konstrukcja musi upasc. Rosja i Chiny to wyjatki bo trudno mowic tam o demokracji a i zarzadzac syberyjskim bezimiennym chlopem specjalnie nie trzeba.

    • Jak już napisał wcześniej Tomtay zacznie się moim zdaniem od Francji. To tam urodzi się pewnie pierwsza europejska republika islamska i mogę sobie nawet wyobrazic, że będzie funkcjonować równolegle z Republiką. „Strefy islamskie” w innych krajach zachodu prędzej czy później uzyskają jakąś administracyjną osobowość ponieważ prędko się oczywiste iż, prawowiernych muzułmanów nie można sądzić wedle tych samych zasad co społeczności post chrześcijanskiej…..

Dodaj komentarz